OMMEN / DALFSEN – Waterschap Drents Overijsselse Delta (WDODelta) heeft de renovatie van gemaal De Stouwe voltooid. Met de oplevering van dit gemaal bereikt het waterschap een bijzondere mijlpaal: het is het honderdste object dat is aangepakt binnen het grootschalige programma Gemalen en Stuwen. De Stouwe ligt op een historische locatie op de grens van de gemeenten Ommen en Dalfsen, waar al meer dan een eeuw water wordt beheerd.
Het vernieuwde gemaal is volledig voorbereid op de gevolgen van klimaatverandering. Dankzij de nieuwe technieken kan de installatie nu zowel water aanvoeren als afvoeren. Dit biedt belangrijke voordelen voor het lokale waterbeheer:
- Bij droogte: Het gemaal pompt water vanuit de Vecht het achterliggende gebied in om de waterpeilen op orde te houden.
- Bij extreme neerslag: Een extra pomp zorgt ervoor dat overtollig water veilig naar de Vecht kan worden afgevoerd, zelfs als het rivierpeil hoog staat.
- Normale omstandigheden: De reguliere waterafvoer verloopt via de nieuw geplaatste stuw.
Vakmanschap van toen door makers van morgen
Hoewel de historische keersluis bij De Stouwe geen actieve functie meer heeft, is deze met zorg gerestaureerd als cultuurhistorisch monument. Projectleider Jannick Knol van WDODelta benadrukt dat op deze plek oud en nieuw samenkomen. “Dat geldt niet alleen voor de techniek, maar ook voor de mensen. Ervaren vakkrachten en scholieren werkten zij aan zij,” aldus Knol.
Eerstejaarsstudenten van de opleiding Infra van het Deltion College kregen de unieke kans om de oude sluisdeuren ambachtelijk na te maken. De studenten maten de bestaande situatie op de bouwplaats in en vervaardigden de nieuwe deuren in hun werkplaats met traditionele methoden. Knol:
“Zo draagt jong talent actief bij aan het behoud van het watererfgoed in het Vechtdal. De betrokkenheid bij dit project was mooi om te zien.”
Primeur: Een lift voor vissen
Een technische primeur binnen het werkgebied van WDODelta is de installatie van een vispassage in de vorm van een vislift. Deze innovatie helpt vissen om veilig langs het gemaal te zwemmen, ongeacht de waterhoogte. De lift bestaat uit verschillende kamers die zich vullen met water, waardoor vissen moeiteloos omhoog of omlaag kunnen verplaatsen.
De vislift is niet alleen een transportmiddel, maar ook een meetstation. Sensoren verzamelen 24 uur per dag gegevens over de passerende vissoorten en de waterkwaliteit, zoals temperatuur en stroomsnelheid. Deze data bieden ecologen waardevolle inzichten in de vismigratie in de regio.
Rustpunt in het landschap
Naast de technische verbeteringen is er ook aandacht besteed aan de recreatieve waarde van de locatie. De naam ‘De Stouwe’, die verwijst naar de historische ontwatering van de veengronden, blijft hiermee behouden voor de toekomst. Voor voorbijgangers is de plek ingericht als rustpunt. Fietsers en wandelaars kunnen gebruikmaken van een nieuw bankje en een bruggetje, terwijl een informatiebord meer vertelt over de historie en de werking van het watersysteem.
Efficiënte aanpak trekt landelijke aandacht
De renovatie van De Stouwe is onderdeel van een omvangrijk programma waarin WDODelta in totaal 650 gemalen, stuwen en inlaten aanpakt. Door deze projecten gebundeld uit te voeren, wordt er aanzienlijk bespaard op tijd en kosten. Waarnemend dijkgraaf Hans Pereboom legt uit:
“We hoeven het wiel niet telkens opnieuw uit te vinden door met vaste werkwijzen en partners te werken. Dat is niet alleen efficiënter, maar ook goedkoper.”
De succesvolle methode trekt inmiddels de aandacht van andere waterschappen in Nederland, die overwegen de werkwijze van WDODelta over te nemen. Het programma loopt nog tot 2048, met als doel dat elk object elke 30 tot 40 jaar een grote onderhoudsbeurt krijgt. Zo blijft het watersysteem in de regio klaar voor de uitdagingen van de toekomst.
